De naam Aswan, het oude Syene, is afgeleid van het Egyptische soeënet,
dat 'markt' betekent. De stad ligt op de rechteroever van de Nijl, iets stroomafwaarts
van de eerste cataract, waarachter Nubië begint. Het is de belangrijkste
stad in Opper-Egypte en was vroeger een commercieel centrum dat bij het eiland
Elefantine hoorde. De markt van dit eiland was de belangrijkste ontmoetingsplaats
tussen Egypte en de landen in equatoriaal Afrika. Elefantine dankt zijn naam
aan de handel in ivoor van de Afrikaanse olifanten en was de hoofdstad van de
eerste Opperegyptische gouw. De Griekse wiskundige Eratosthenes berekende in
230 v.C. in Aswan voor het eerst de omtrek van de aarde door gebruik te maken
van de omstandigheid dat de stad precies op de Kreeftskeerkring lag. Tot de
weinige sporen van het oude Syene die bewaard zijn gebleven, behoren onder andere
de ruïnes van een door Ptolemaeus II gebouwde tempel gewijd aan 'Isis aan
het hoofd van de legers', een theologische vernieuwing van de vorst die goed
paste bij de locatie van de stad op de grens van Nubië. Op het eiland Elefantine
getuigen de tempel van Chnoem uit de regeringsperiode van Nectanebo II (30e
dynastie), de ruïnes van de door Thoetmosis III gebouwde tempel voor de
Godin Satis, en de in de Romeinse tijd gebouwde nilometer op de zuidpunt van
het eiland, een soort put waarmee de hoogte van de overstroming van de Nijl
werd gemeten en voorspeld, nog van de vergane glorie van de stad. De overstromingen
werden vereenzelvigd met de god Hapi, de goedaardige god van de overvloed, en
men dacht dat het verschijnsel zijn oorsprong vond in de cataract zelf. Men
geloofde ook dat hier de grot lag waaruit het water de rivier instroomde en
die de jaarlijkse overstromingen veroorzaakte. De graven van de prinsen van
Elefantine in de rotswand aan de linkeroever van de rivier stammen uit een periode
tussen het Oude Rijk en het Middenrijk en getuigen van de steeds belangrijker
wordende rol die Elefantine vanaf die tijd ging spelen. De bloeiperiode van
Elefantine lag in de Grieks-Romeinse Tijd, toen de tempels van Philae werden
gebouwd op een van de andere eilanden in dit turbulente deel van de Nijl. Hier
werden een aan Isis gewijde tempel, een heiligdom waarin Hathor werd vereerd
en een kiosk - een term voor de open gebouwen waarin tijdens processies of festiviteiten
de heilige beelden tijdelijk werden opgeslagen- van Trajanus gebouwd. Begin
jaren '60 werden deze bouwwerken geheel uit elkaar gehaald en herbouwd op het
iets hoger gelegen eiland Agilkia zodat ze niet zouden worden verzwolgen door
het water van de Nijl.